In de omgeving van Gulpen ontspringen heel veel beken en riviertjes. Binnen 5 kilometer tussen de Zuid-Limburgse plaats Mechelen en de Belgische grens ontspringen maar liefst 26 bronbeekjes.
Door Gulpen stroomt de beek de Gulp (Franse naam: Galoppe). Deze komt bij Wittem (het dorpje Partij) uit in de Geul. De Gulp is een snelstromende forellenbeek, met een lengte van zo’n 20 kilometer. De Gulp ontspringt in België, in de plaats in Henri-Chapelle.
De Geul is de snelst stromende bergbeek van Nederland, vanwege het grote hoogteverschil. De Geul stroomt door het dal dat zijn naam heeft: het Geuldal. Op het kaartje bij het blog over het Plateau van Margraten kun je goed zien waar dat loopt. Tussen dat plateau en het Centraal plateau door.
De Geul is zo’n 58 kilometer lang en mondt bij Voulwames (een plaatsje tussen Itteren en Bunde) uit in de Maas. De oorsprong van de Geul is in de buurt van Lichtenbusch en de gemeente Raeren in het grensgebied van België en Duitsland, op een hoogte van 280 meter boven NAP. De Geul stroomt via onder meer Kelmis en Sippenaeken België uit en komt bij Cottessen (Vaals) Nederland binnen. Het punt waar de Geul de Maas in stroomt ligt op een hoogte van 38 meter boven NAP.
In Nederland stroomt de Geul langs Cottessen, Epen, Mechelen, Partij (bij Wittem), Wijlre, Schin op Geul, Valkenburg, Broekhem, Strabeek, Houthem, Geulhem, Meerssen, Rothem en Bunde.
In de twintiger jaren van de 19e eeuw wilde men de Geul gaan indammen om het water te gebruiken als waterkrachtcentrale. Na het nodige verzet vanwege de natuurwaarde van de Geul is dit plan niet doorgegaan. De Geul was in de loop van de twintigste eeuw wel een gereguleerd water geworden. Hierdoor verdwenen een aantal kenmerken van een natuurlijke beek. Met Europese subsidies werd sinds begin eenentwintigste eeuw de natuurlijke staat van de Geul deels hersteld. Na hermeandering keerden stroomversnellingen, grindoevers en afkalvende oevers terug. De omstandigheden werden weer zo dat vissen als de barbeel en mogelijk de vlagzalm er een geschikt habitat kunnen vinden.
De Geul herbergt een voor Nederland bijzondere flora en fauna. In het snelstromende water komen de elrits, gestippelde alver en de beekforel voor. Aan de bovenloop vindt men het zinkviooltje. In de heuvels bij Valkenburg leeft een kleine populatie van de geelbuikvuurpad.
Als gevolg van vroegere winning van lood- en zinkerts stroomopwaarts bij de Mijnzetel van Plombières en zinkerts in Kelmis worden de veilige waarden van zink, lood en cadmium overschreden. Door lozingen van ongezuiverd afvalwater in België is de Geul soms ernstig vervuild met t E. colibacteriën, nitraat en fosfaat.
In België komen er wel 19 beken op de Geul uit. In Nederland zijn dat er zo’n 35, waaronder dus de Gulp. Er zijn ook meerdere historische watermolens langs de Gulp. Eén daarvan is de Molen van Otten in Wijlre, waarmee groene stroom wordt opgewekt. In de afbeelding bij dit blog zie je deze molen, gebouwd met de kenmerkende mergelblokken.
Lees ook op de website van Natuurmonumenten over het Geuldal.
Bron: Wikipedia, bron foto Wikipedia onder de
Creative Commons Attribution-Share
